Skip to Navigation Skip to Content
University of Otago, New Zealand
Maori carvings

He Kī Taurangi

Nōku te korikori, nōu te korikori tahi

1. Ng Rōpū Whai Wāhi

Ko Te Rūnanga o Ngāi Tahu me Te Whare Wānanga o Otāgo.

1.1 I whakatūria Te Whare Wānanga o Otāgo i te tau 1869 i runga i te whakahau a Te Kaunihera o Te Porowini o Otāgo.

Ki tā Te Tūtohinga o Te Whare Wānanga o Otāgo, e pūmau ana te Whare Wānanga ki Te Tiriti o Waitangi.

1.2 I roto i tēnei kirimana, ko Ngāi Tahu te tangata whenua o te rohe kua whai mana i runga i Te Ture o Te Rūnanga o Ngāi Tahu o te tau 1996 me Te Ture Whakatau Kerēme o Ngāi Tahu o te tau 1998. Kua āta whakatauria e te Karauna ko Ngāi Tahu te tangata whenua i roto i te Ture o te tau 1998. Ki tā taua Ture: Wāhanga 1,6.(7).

E whakapāha ana te Karauna ki a Ngāi Tahu mō tōna hēanga, tērā, kāore ia i whai whakaaro mō te rangatiratanga o Ngāi Tahu, ki te mana rānei o Ngāi Tahu ki runga i ōna whenua ā-rohe o Te Wai Pounamu, nā rēira, i runga i ngā whakaritenga me ngā herenga a Te Tiriti o Waitangi, ka whakaae te karauna ko Ngāi Tahu Whānui anō te tāngata whenua hei pupuri i te rangatiratanga o roto i ōna takiwā.

2. Te Whāinga

E whakaae ngātahi ana Te Rūnanga o Ngāi Tahu, te rōpū whai wāhi i raro i te mana o Te Tiriti, me Te Whare Wānanga o Otāgo ko te koronga o tēnei kī taurangi kia whakaūria he whakaritenga ki tēnei hononga kei waenganui i ngā rōpū e rua nei hei whakamana i Te Tiriti o Waitangi. Mā tēnei kī taurangi ka tutuki tā Ngāi Tahu e tūmanako ai, ā, ka taea e Te Whare Wānanga o Otāgo ā rātou whakaritenga te whakatinana.

Ka whakaae mai a Ngāi Tahu, te tangata whenua o te takiwā nei, mā rātou ngā take a ngā iwi katoa o te takiwā o Ngāi Tahu whānui e manaaki. Ka whakaaetia mai anō hoki e Ngāi Tahu he whare wānanga nō Aotearoa, otirā nō te ao katoa Te Whare Wānanga o Otāgo, ā, kei te haria ētahi o āna mahi kei waho i te rohe o Ngāi Tahu. Nō reira, e whakaritea ana he hononga i waenganui i ētahi atu iwi o aua takiwā.

E mōhio ana a Te Whare Wānanga o Otāgo kei a Ngāi Tahu te rangatiratanga me te mana i roto i te takiwā o Ngāi Tahu whānui.

3. Ngā Mātāpono

3.1 E whakaaetia ana e tētahi rōpū whai wāhi te mana o tētahi.

3.2 E whakaae ana ngā rōpū whai wāhi e rua ki te mātāpono kia wātea ai te tangata ki te whai i te kaupapa tāna e hiahia ai, ā, ko tētahi o ngā mahi a Te Whare Wānanga he whakawā, he whakahē, he whakapae anō hoki i ngā mea hē o te hapori whānui.

3.3 E whakaaetia ana e ngā rōpū whai wāhi e rua kei ia rōpū te mana ki te whakarite kirimana ki ētahi atu iwi, whare wānanga, whare takiura, kuratini, wānanga rānei.

3.4 Mā Te Whare Wānanga ngā tohutohu a Ngāi Tahu e kimi mō te kawa me ngā tikanga o te takiwā o Ngāi Tahu.

3.5 Ki te mea ka whakaae ngātahitia e ngā rōpū whai wāhi e rua, ka kimihia te whakawhanaketanga me te wānangatanga o ētahi akoranga, kaupapa hou hoki.

3.6 E pūmau ana ngā rōpū whai wāhi e rua ki te kōrero ngātahi, ki te whiriwhiri, ki te whai i ngā huarahi katoa kia tutuki ai tēnei kī taurangi kei waenganui i a rāua.

3.7 E whai mana ana te whakapono o ngā rōpū whai wāhi e rua kei tēnā me tēnā he pūmanawa mō tēnei whakahoatanga.

3.8 E whai mana ana te whakapono o ngā rōpū whai wāhi e rua me whakatutuki ia rōpū tāna taunahatanga ā-pūtea, ia rōpū tāna taunahatanga ā-pūtea.

3.9 E whai ana ngā rōpū whai wāhi e rua i te hiranga o te mātauranga hei painga mō ngā ākonga katoa.

3.10 E ōrite ana te mana o ngā rōpū whai wāhi e rua hei whakatutuki i ngā whāinga o tēnei kī taurangi.

3.11 Mā tētahi rōpū whai wāhi ngā kōrero hou me ngā whanaketanga e hāngai ana ki tēnei kī taurangi e whakamōhio atu tētahi.

3.12 Mā te āta whakarite i ngā huarahi tōtika ka taea te whakawhitiwhiti kōrero tētahi ki tētahi tēnei kī taurangi te whakatutuki.

4. Te Mahi Ngātahi

4.1 E whakaae ana ngā rōpū whai wāhi e rua ki te mahi ngātahi hei whakatutuki i ngā whāinga me ngā mātāpono o te kī taurangi nei.

4.2 Kia rua, neke atu rānei, ngā hui i te tau a ngā kaitautapa o Te Kaunihera o Te Whare Wānanga o Otāgo me Te Rūnanga o Ngāi Tahu ki te arotake e pēhea ana te ahu whakamua o tēnei kī taurangi, ā, ki te tautuhi i ngā take me ngā mahi e tika ana kia whakahaeretia.

5. Ngā Huarahi me ngā Hātepe hei Mahi Ngātahi

5.1 E whakaaetia ana e ngā rōpū whai wāhi e rua kia whakaritea ngā huarahi me ngā hātepe hei whakatutuki i te whāinga me ngā mātāpono o tēnei kī taurangi.

6. Te arotake o tēnei Kī Taurangi

6.1 Ka arotaketia tēnei kī taurangi ia toru tau.

 

Mō Te Rūnanga o Ngāi Tahu
Mark Solomon
Kaiwhakahaere

Mō Te Whare Wānanga o Otāgo
Eion S Edgar
Tumuaki

Sitemap

Print Logo